Hayatı

(1601-1653)

Asıl adı Mehmet'tir. İstanbul'da doğmuştur. Babası birkaç defa Rumeli kazaskeri olduktan sonra, 1617'de vefat eden Aziz Efendi, dedesi Tâc üt-Tevârih sahibi Hoca Sadeddin Efendi'dir.
Annesi Ebussuud Efendi sülâlesindendir. İlim ve faziletleriyle tanınmış bir aileye mensup olan Bahâyî. klâsik tahsilini tamamladıktan sonra, amcası Mehmed Efendi'den ders görmüştür. 1617 senesinde babasıyle birlikte hacca gitmiştir. Daha sonra çeşitli medreselerde müderrislik yapmış, 1631'de Selanik kadısı olmuştur.
Halep kadısı iken vali Ahmed Paşa ile aralan açılan Bahâyî, bu görevden azledilmiş, Kıbrıs'a sürülmüştür. 1636'da padişaha sunduğu bir mesneviden dolayı affedilerek, İstanbul'a dönmesine müsaade edilen Bahâyî 1639'da Şam kadılığına tayin edilmiştir.
Çeşitli yerlerde kadılık yaptıktan sonra 1646 yılında Anadolu kazaskeri, daha sonra Rumeli kazaskeri olmuştur.1649 yılında şeyhülislâm olan Bahâyî devrin sadrazamı ile araları bozulunca 1650 yılında azledilmişitr. 1651 yılında tekrar bu göreve gelen Bahâyî 1653 yılında vefat etmiştir. Mezarı Çarşamba'daki evinin karşısındadır.
Fevkalade zeki olan Bahâyî, gençlik yıllarında sakin tabiatlı ve terbiyeli bir kimsedir. Memuriyet hayatında kimsenin tesirinde kalmamış, âdil kararlar vermeğe çalışmıştır. Azil zamanları hariç müreffeh bir hayat geçirmiştir.
Memuriyeti dolayisiyle edebiyatla pek fazla uğraşamamış olan Bahâyî, din dışı konularda şiirler yazmıştır. Divanında münâcat ve naat gibi manzumelerin bulunmayışı da bu düşüncemizi doğrulamaktadır. Bahâyî'nin şiirlerinde tasavvufî fikirlere pek az tesadüf edilir. Doğrudan doğruya san'atı gaye edinmiş ve eserlerine güzelliği esas almıştır. Şiirlerinde Bakî ve Şeyhülislam Yahya'nın tesirleri göze çarpar.
Eserleri:
Dîvân: Bahâyî'nin elimizde mevcut tek eseri 874 beyitten ibaret olan dîvânıdır.